“Ik stel teleur.”
Martijn is vader van een dochter van 11 jaar. Hij werkt als projectleider, is betrokken, goedlachs en geeft aan dat hij ook wel wordt omschreven als iemand die je altijd op kunt bouwen. Maar diep vanbinnen leeft iets anders. Een permanent gevoel van tekortschieten. Alsof hij altijd nét te weinig doet, nét niet genoeg is, nét niet voldoet.
Tijdens een sessie zegt hij:
‘Ik ben bang dat mensen teleurgesteld in mij zijn. Dat ik het verpest. Dit gevoel is altijd aanwezig. Ik kan niet echt ontspannen, het is hard werken en alles in de gaten houden.’
Wanneer ik hem vraag: “Aan wie denk jij als eerste wanneer je het gevoel hebt dat jij teleurstelt?”,
Gaat zijn eerste gedachte gaat uit naar zijn vader. Een man die nooit klaagde, altijd werkte, nooit afhankelijk wilde zijn, en voor wie fouten maken geen optie was. Alles moest goed, het liefst in één keer.
En zijn opa? Die zei altijd:
“Je moet je verantwoordelijkheid nemen. Een man laat het niet afweten.”
Martijn slikt. Opeens voelt hij hoe die woorden door zijn volwassen leven heen lopen. Altijd opletten. Altijd presteren. Nooit écht ontspannen. Tijdens het afstemmen merkt hij hoe zijn borst vastzit, alsof er daar al jaren een gewicht hangt dat hem naar beneden trekt.
Emotioneel erfgoed: je innerlijke script
We erven niet alleen genen, maar ook overtuigingen. Ze nestelen zich in je systeem als zachte waarheden:
“Je moet niet tot last zijn.”
“Als jij faalt, lijden anderen.”
“Laat zien dat je betrouwbaar bent.”
“Fouten maken schaadt de familie.”
“Teleurstellen is gevaarlijk.”
Deze overtuigingen waren ooit logisch. Ze hielpen je voorouders te overleven in omstandigheden die daar op dat moment om vroegen.
‘Een man laat het niet afweten’
Vanuit die zin laat ik Martijn op zijn opa afstemmen. Maar tijdens de sessie brengt zijn lijf ons nog een generatie verder. Naar zijn overgrootopa.
Een jonge man in een tijd waarin de economische crisis hard toesloeg. Hij nam als oudste zoon alle verantwoordelijkheid op zich. Toen een mislukte investering het gezin in grote financiële problemen bracht, droeg hij de schuld als een steen. Letterlijk levenslang.
Hij leefde met de overtuiging dat hij had gefaald.
Tijdens de oorlog probeerde hij dit te compenseren. Alles om niet nóg eens teleur te stellen. Maar de breuk in zichzelf herstelde nooit. En Martijn beleeft hoe zijn overgrootopa het onmogelijk van zichzelf vergt om te zorgen dat zijn moeder en zussen in ieder geval te eten konden hebben.
De oorlog ging voorbij maar de sporen daarvan zijn diep. Overgrootopa heeft er nooit over gesproken. Maar van binnen beleeft hij een intens diepe teleurstelling in zichzelf en ook een groot gevoel van schuld. Niet alleen over de mislukte investering, maar ook over keuzes die hij maakte in de tijd van oorlog.
Overgrootopa is uiteindelijk overleden toen zijn zoon nog maar een ventje was. En Martijn beleeft tijdens de sessie hoe hij hierin ook weer diepe schuld heeft ervaren. Aan de ene kant: ‘ik verdien het niet om een gezin te hebben, én aan de andere kant een gevoel van diepe mislukking: ik had voor hen willen zorgen. Door mij hebben zij het nu moeilijk.’
Na alle diepe belevenissen van overopa, de geheimen geuit te hebben met zichtbare emotie via achterkleinzoon Martijn, komen we tot een nieuwe stervenservaring van opa. Toen, net na de oorlog kon hij niet écht loslaten. En is als het ware energetisch blijven plakken bij zijn zoontje. De opa van Martijn. Alles om het hém wel goed te laten gaan. Een man te worden. Succesvol te zijn. Verantwoordelijkheid nemen en vooral niet dezelfde fouten te laten maken als zijn vader. Die druk bleef voelbaar.
En zo werd “ik stel teleur” een onzichtbare erfenis.
Eerst naar zijn zoon, vervolgens naar zijn kleinzoon… en tenslotte naar Martijn.
Tijdens de sessie ziet Martijn hoe deze last zich generaties lang heeft vastgezet. En hoe hij, zonder het te weten, diezelfde spanning bij zich draagt.
De drang om altijd goed te doen.
De angst om iemand teleur te stellen.
De onrust in zijn borst.
Het was nooit van hem.
Emotioneel erfgoed
Emotioneel erfgoed is krachtig. Het vormt je, soms zonder dat je het doorhebt.
Maar het hoeft je niet te blijven bepalen.
In Martijns geval kreeg zijn overgrootopa opnieuw ruimte.
Tijdens de regressie ontvouwde zich stukje bij beetje het hele verhaal en vooral ook: het échte verhaal van een man die zijn best deed, maar bleef geloven dat hij het verpest had.
De erkenning die Martijn bracht, werkte bevrijdend.
Voor de jonge man die zijn overgrootopa ooit was.
Voor Martijn, die eindelijk voelde dat de overtuiging “ik stel teleur” niet van hem was.
En voor zijn dochter, die nu een vader heeft die zachter is voor zichzelf – en daardoor ook voor haar.
Of zoals Martijn het bij de terugkom sessie verwoordde:
“Ik voel dat ik weer vrij kan ademen. Ik hoef niemand te redden, op iedereen te letten. Of voor alles en iedereen verantwoordelijkheid te nemen. Ik hoef alleen mezelf te zijn en daarmee kan ik goed voor mijzelf, mijn vrouw en onze dochter zorgen”